Aile: Çocuklarımızın İlk ve En Güçlü Kalesi

Son günlerde Şanlıurfa ve Kahramanmaraş’ta okullarımıza yönelik gerçekleştirilen ve hepimizi derinden sarsan şiddet olayları; yalnızca o okullarda bulunan çocuklarımızı değil; televizyondan izleyen, sosyal medyadagörün tülere maruz kalan, evde yapılan konuşmaları duyan ya da arkadaş gruplarında bu konuyu sürekli konuşan tüm çocuklarımızı olumsuz etkilemektedir.

Özellikle toplumsal olaylar birer sonuçtur; asıl sebep ise zamana yayılan o görünmez süreçlerdir. Şarkılardan dizilere, sosyal medya içeriklerinden, sanal oyun ortamlarına ve fenomenlere kadar her temas, çocuklarımızın iç dünyasında kalıcı izler bırakmaktadır. Maalesef bu tür travmatik olayların; çocuklarımızda kaygı, korku, uyku bozukluğu ve içe kapanma gibi duygusal zorluklara yol açabileceğini biliyoruz.

Görünmez Tehlike: Kültürel Erozyon ve "Ekran Çürümesi"

Kayseri Aile Platformu olarak da her fırsatta dile getiriyoruz ve burada yine bahsetmek istiyorum. Bugünün çocukları, aslında her gün tükettikleri dijital dünyanın birer toplamıdır. Gerçek hayattaki türlü tehlikelere karşı sergilediğimiz o tavizsiz koruma refleklerisini, bugün evimizin içine sızan dijital dünyaya karşı da aynı kararlılıkla göstermek zorundayız. Geleceğimiz olan çocuklarımızı, nasıl ki sokakta bir yabancıdan sakınıyorsak; sanal ortamdaki siber zorbalıktan, şiddeti normalleştiren içeriklerden, sapıkça imalar içeren zehirli şarkı sözlerinden, sapkın akımlardan, merhameti ve şefkati unutturan her türlü içerikten de aynı hassasiyetle korumalıyız.

Diziler ve Ekran Çürümesi: Ekranları işgal eden yapımlar; şiddeti bir "güç gösterisi", kaba kuvveti ise sorun çözme aracı gibi sunarak merhameti "zayıflık" olarak sunmakta, mahremiyeti hiçe sayan çarpık ilişkilerle aile bağlarını kökünden sarsmaktadır.

Influencer (Etkileyici) Kuşatması: Fenomenler eliyle pazarlanan "kısa yoldan zenginlik" illüzyonu, evlatlarımızı alın terinden ve emeğin kutsallığından uzaklaştırarak, gayret şuurunu köreltmekte ve toplumsal bir değer kaymasına neden olmaktadır.

Arkadaş Grupları ve Sosyal Çevre: Çocuklarımızın dâhil olduğu arkadaş grupları, bazen olumsuz alışkanlıkların paylaşıldığı mecralara dönüşerek şiddeti normalleştirebilmektedir. Görevimiz, bu dinamikleri yakından izlemek; çocuğumuzun zihinsel dünyasına zarar veren bir çevre fark ettiğimizde onu anlayarak, onların daha sağlıklı ve güvenli alternatif arkadaş ilişkileri inşa etmelerine yardımcı olacak sosyal limanlara yönlendirmektir.

Peki, Biz Ebeveynler Nasıl Yaklaşmalıyız?

Öncelikle unutmamalıyız ki çocuklar; yaşanan olayların kendisinden çok, yetişkinlerin bu olaylara verdikleri tepkilerden etkilenirler. Onların bu süreci nasıl anlamlandıracağı, biz ebeveynlerin tutumuna bağlıdır. Bu hassas süreçte rehberimiz olacak adımlar şunlardır:

Duygulara Alan Açmak: Çocukların korkularını yargılamadan dinleyebilir. "Neden böyle yapıyorsun?" yerine "Neler hissediyorsun?" diye sorabiliriz. Rutinleri Korumak: Günlük yaşamın akışını bozmamak, çocuğa "güvendeyim" mesajı verir.

Sakin ve Güven Verici Olmak: Kendi kaygımızı onlara yansıtmamak için farkındalığımızı artırmalıyız. Bilgi Akışını Filtrelemek: Filtrelenmemiş içeriklere maruziyeti sınırlandırabilir; sade ve gerçekçi açıklamalar yapabiliriz.

Sosyal Çevreyi Yönetmek: Çocuklarımızın arkadaş gruplarını yakından tanıyabilir, benzer hassasiyetlere sahip sağlıklı ailelerle iletişim halinde olabiliriz. Bu iş birliği sayesinde çocuklarımıza güvenli ve alternatif sosyal alanlar açabiliriz.

Gerçek Hayatın Sesi: Merhamet Tohumu ve İyilik Hasadı Akademik başarı ne kadar değerliyse, karakter gelişimi de o denli hayati önem taşımaktadır. Hz. Mevlâna'nın "tek kanatlı kuş" metaforunda işaret ettiği gibi: Bir kanadı bilimle yükselen, diğer kanadı ise değer ve erdemle donanmamış bir kuş, gökyüzüne tam anlamıyla kanat çırpamaz.

Prof. Dr. Kemal Sayar ise bize şöyle seslenir: "Biraz tuhaf görünmek pahasına; çocuklarımızı akıl hastanesi, huzur evleri, yetiştirme yurtları ve ibadethaneleri gezdirin; gezdirin ki gerçek hayatın sesinin neye benzediğini görsünler." Çünkü evlatlarımız, hayatın yalnızca pırıltılı ekranlardan ibaret olmadığını bizzat deneyimleyerek öğrenmelidir. İşte bu yüzden merhamet tohumu ekelim ki iyilik hasadını kaldırabilelim. Rahmetli Prof. Dr. Doğan Cüceloğlu'nun da vurguladığı gibi: "Mükemmel değil, merhametli ve sorumlu çocuklar yetiştirmeye devam edeceğiz."

Çiçeği Değil, Çevreyi Güzelleştirmek Alexander Den Heijer’in o eşsiz tespitini hatırlayalım: "Bir çiçek açmadığında, yetiştiği çevreyi düzeltirsin; çiçeği değil." Buradan hareketle şunun altını çizmeliyiz: Hiçbir çocuk "sorunlu" değildir. Her çocuk; sadece desteğe, ilgiye, dinlenmeye, içtenlikle görülmeye ve dikkate alınmaya ihtiyaç duyar. Bu noktada, gerekli durumlarda psikolojik destek almak, asla bir eksiklik ya da bir etiket değil; aksine çocuğumuzu korumak adına atılacak en bilinçli en akıllıca ve en temel koruma biçimidir. Unutulmamalıdır ki; okul ve ailede sağlıklı güven ortamı, yalnızca fiziksel önlemlerle değil; kaliteli iletişim, bağlılık ve iş birliği ile mümkün olabilmektedir. Son olarak, zihnimizde daima diri tutmamız gereken o kıymetli gerçeği hatırlatmak istiyorum: Okul, evden sonraki en güvenli limandır ve daima yuva sıcaklığında kalmalıdır. Ancak çocuklarımızın okulu bir tehdit odağı değil; huzurun, güvenin ve gelişimin merkezi olarak görmesi, hepimizin ortak çabasıyla mümkündür. Onların geleceğini bu güvenli limanda hep birlikte inşa etmek, her birimize düşen en kutsal görevdir.

Olaylarda hayatını kaybeden öğrenci, öğretmen ve vatandaşlarımıza Allah’tan rahmet, yaralılarımıza acil şifalar diliyorum. Başımız sağ olsun…

Dr. Bulut AKDOĞAN
Kayseri Aile Platformu Eğitim Danışmanı

Kaynakça
Cüceloğlu, D. (2016). Geliştiren anne-baba. Final Kültür Sanat Yayınları.
Den Heijer, A. (2022, 24 Ocak). When a flower doesn’t bloom, you fix the environment in which it grows, not the flower. University of Life Quotes Catalog. https://quotes.uoflife.com/2022/01/25/when-a-flower doesnt-bloom-you-fix-the-environment-in-which-it-grows-not-the-flower-alexander-den-heijer/

Mevlana Celaleddin-i Rumi. (2004). Mesnevi (Ş. Can, Çev.). Ötüken Neşriyat. (Orijinal eserin yazım tarihi 13. yüzyıl).
Sayar, K. (2021, 22 Haziran). Merhametli, duyarlı ve kibar çocuklar yetiştirmek. kemalsayar.com.
https://kemalsayar.com/haftanin-yazisi/merhametli-duyarli-ve-kibar-cocuklar-yetistirmek
Türkiye Psikiyatri Derneği (2023). Çocuk ve ergenlerde travma sonrası stres bozukluğu ebeveyn bilgilendirme rehberi.